logo

ต้องบอกว่า Rapid Test คือ สิ่งที่มีความสำคัญมากขึ้น หลังการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 ระลอก 3 ในประเทศไทย ส่งผลให้มีผู้ติดเชื้อเพิ่มขึ้นในแต่ละวันอย่างมากมาย แต่ก็ยังมีผู้ที่ไม่สามารถเข้าถึงการตรวจหาเชื้ออยู่อีกเป็นจำนวนมาก ทำให้การรักษาหรือลดจำนวนการติดเชื้อทำได้อย่างยากเย็น เพราะก่อนหน้านั้นการตรวจหาเชื้อไวรัส ต้องไปตรวจที่โรงพยาบาล หรือตามจุดตรวจที่รัฐบาลจัดเตรียมให้ไว้โดยเฉพาะเท่านั้น แต่ในเวลาต่อมารัฐบาลก็อนุญาตให้ประชาชนซื้อชุดตรวจเชื้อโควิด-19 แบบ Rapid Antigen Test มาตรวจได้เอง โดยสามารถวางจำหน่ายได้ตามร้านขายยาทั่วไป เชื่อว่ายังมีอีกหลายคนที่ยังไม่รู้ว่า จริง ๆ แล้ว Rapid Test คืออะไรกันแน่ ใช้งานอย่างไร วิธีการตรวจด้วยตัวเองยุ่งยากหรือไม่ และผลตรวจเชื่อถือได้มากน้อยแค่ไหน วันนี้เราจะมาแนะนำข้อมูล และความรู้ต่าง ๆ ไปพร้อม ๆ กันว่า Rapid Test คืออะไร สะดวก รู้ผลไว แล้วได้ผลแม่นยำไหม

Rapid Test คืออะไร

การตรวจแบบ Rapid Test คือ แบบตรวจหาเชื้อ (Antigen) และตรวจหาภูมิคุ้มกัน (Antibody) ชุดตรวจที่ทางสาธารณสุขอนุญาตให้นำมาใช้ สำหรับการตรวจเพื่อวินิจฉัยโรคไวรัสโควิด-19 มีด้วยกัน 2 แบบ เป็นวิธีการตรวจหาเชื้อแบบรวดเร็ว การตรวจหาเชื้อที่เรียกกันว่า Rapid Antigen Test การตรวจหาเชื้อแบบนี้ จะทำให้ตรวจเชื้อในระยะที่มีปริมาณมากในร่างกาย เพื่อเป็นการตรวจคัดกรองในเบื้องต้น หากพบว่าเป็นผลบวก แปลว่าพบเชื้อโควิด แต่เมื่อตรวจพบเชื้อด้วยตัวเองแล้ว เพื่อเป็นการยืนยันผลอย่างแน่นอนชัดเจน ต้องเข้ารับการตรวจด้วยวิธี RT-PCR อีกครั้ง

แต่หากการตรวจออกมาเป็นผลลบ อาจจะเป็นไปได้ 2 แบบด้วยกัน คือ ไม่ติดเชื้อหรือ ติดเชื้อแต่เชื้อมีปริมาณไม่มากพอ ที่จะตรวจพบด้วยชุด Rapid Test หากแน่ใจว่าตัวเราเอง สัมผัสใกล้ชิดหรือมีประวัติเสี่ยงการติดเชื้อ ก็ควรแยกกักตัวเองไว้ก่อน แล้วค่อยตรวจซ้ำอีกครั้ง หลังจากนั้นประมาณ 5 - 7 วัน หรือเมื่อเริ่มรู้สึกว่ามีอาการทางเดินหายใจ หายใจติดขัด หรือถ้ามีอาการหายใจติดขัดตั้งแต่แรก ควรตรวจให้แน่ใจด้วยวิธี RT-PCR เพราะการตรวจแบบ Rapid Test คือการตรวจเบื้องต้นเท่านั้น ผลบวกอาจไม่ใช่ว่าเราติดเชื้อ 100% ผลลบก็ไม่ได้หมายความว่าปลอดจากเชื้อ 100% เช่นกัน

. . . . . . . . . .

การตรวจเชื้อด้วย Rapid Test ด้วยตัวเอง

Rapid Test คือการตรวจแบบที่เรียกว่า Lateral Flow Test (LFT) โดยการใช้อุปกรณ์ที่ตรวจแล้วได้รับผลตรวจรวดเร็ว ด้วยการ Swab หรือการเก็บตัวอย่างเชื้อจากลำคอที่อยู่หลังโพรงจมูก มาตรวจเพื่อหาเชื้อโควิด-19 ขั้นตอนการตรวจและทราบผลจะอยู่ภายในเวลา 15 - 30 นาที โดยมีขั้นตอน คือ

แบบ Nasal Swab

  • เริ่มจากการเก็บตัวอย่างเชื้อจากโพรงจมูก โดยใช้ไม้สวอป (Swab) สอดเข้าไปในโพรงจมูก ลึกเข้าไปที่โพรงจมูกประมาณ 1 นิ้ว บางยี่ห้อให้หมุนไม้ Swab ข้างละ 5 - 10 ครั้ง
  • จากนั้นให้นำไม้สวอป (Swab) ไปจุ่มในหลอดที่มีน้ำยา หมุนและบีบประมาณ 5 รอบ อาจแช่ไม้ Swab ไว้ประมาณ 1 นาที หลังการหมุน-บีบ เพื่อให้ตัวอย่างตรวจออกจากก้าน Swab ได้ดียิ่งขึ้น
  • นำไม้สวอปออก แล้วจึงหยดน้ำยาลงไปเพื่อตรวจ ตามจำนวนที่ชุดตรวจกำหนด ควรเขย่าหลอดน้ำยาเบา ๆ ก่อนหยด รอผลประมาณ 15 - 30 นาที บางยี่ห้อสามารถอ่านผลหลังจากหยดน้ำยาในเวลาเพียง 7 - 10 นาที
  • หากตรวจแล้วมีเส้นขึ้นทั้ง 2 แถบ คือ ที่แถบทดสอบ T และแถบควบคุม C เท่ากับผลบวก คือติดเชื้อ
  • หากตรวจแล้วมีเส้นขึ้นที่แถบ C อย่างเดียว เท่ากับผลเป็นลบ คือไม่ติดเชื้อ
  • หากตรวจแล้วไม่มีเส้นขึ้นที่แถบ C หรือไม่มีเส้นที่แถบเส้นใดเลย อาจเกิดจากความผิดพลาดในการทดสอบ

แบบ Saliva test

  • ให้เราบ้วนน้ำลายลงในหลอดเก็บตัวอย่าง ไม่ควรถ่มน้ำลาย เพราะจะทำให้เกิดฟองอากาศในน้ำลาย และน้ำลายเหนียวข้นเกินไป ส่งผลต่อการตรวจได้ หรือชุดตรวจอาจดูดซึมน้ำลายได้ลดลง
  • เขย่าน้ำลายและหยดลงในแถบตรวจ
  • จากนั้นก็จะเป็นขั้นตอนเดียวกับวิธีการตรวจแบบ Nasal Swab
  • ก่อนทำการตรวจ Rapid Test คือต้องงดแปรงฟัน ดื่มน้ำ เครื่องดื่ม กินอาหาร รวมทั้งงดสูบบุหรี่ เคี้ยวหมากฝรั่ง โดยให้บ้วนปากด้วยน้ำสะอาดก่อนทำการตรวจ อย่างน้อย 30 นาที
  • ชุดตรวจบางยี่ห้อจะให้เก็บน้ำลายใส่ภาชนะก่อน จากนั้นใช้ไม้ Swab จุ่มในน้ำลายที่เก็บมาแล้วใส่หลอดตรวจ บางยี่ห้อหลังจากเก็บตัวอย่างน้ำลายในภาชนะแล้ว สามารถแช่แท่งทดสอบหรือแถบตรวจ และอ่านผลได้เลย

. . . . . . . . . .

ข้อควรระวังการตรวจ Rapid Test

การตรวจหาเชื้อไวรัสด้วยอุปกรณ์ Rapid Antigen Test จะได้ผลดีนั้น เราต้องรับเชื้อมาแล้วอย่างน้อย 5 - 14 วัน และจะไม่สามารถตรวจพบเชื้อได้หลังจากหายป่วยแล้ว การตรวจหาเชื้อด้วยตัวเองจึงจะตรวจได้ผลตรวจที่แม่นยำ รวมทั้งการเลือกซื้ออุปกรณ์ที่มีคุณภาพมาตรฐาน ที่ได้รับการรับรอง ก็มีผลต่อความแม่นยำในการตรวจเช่นเดียวกัน

  • วิธี Nasal Swab ห้ามสัมผัสโดนปลายก้านเก็บตัวอย่าง
  • ต้องใช้ไม้ Swab ที่ให้มาพร้อมกับชุดตรวจเท่านั้น (มีทั้งแบบก้านยาวและก้านสั้นขึ้นอยู่กับยี่ห้อ)
  • ระยะที่สอดเข้าในโพรงจมูกจะขึ้นอยู่กับชุดตรวจแต่ละยี่ห้อ ส่วนใหญ่ในช่วง 2 - 3 เซนติเมตร ถ้าเป็นเด็กอาจต้องลดระยะลง เช่น ให้เหลือระยะ 1 - 2 เซนติเมตร
  • ไม่ควรนำไม้ Swab สำหรับเก็บตัวอย่างจุ่มน้ำยาสกัดเชื้อ หรือของเหลวอื่น ๆ ก่อนนำไปเก็บตัวอย่างในโพรงจมูก
  • ควรใช้ไม้เก็บตัวอย่างอันเดียวกันกับจมูกทั้ง 2 ข้าง
  • ควรหลีกเลี่ยงหรืออย่าให้มีน้ำมูกติดมามากเกินไป
  • วิธีการใช้ การสอดไม้ หรือการแช่ก้านในน้ำยา ขึ้นอยู่กับคำแนะนำของชุดตรวจ Rapid Test แต่ละยี่ห้อ

. . . . . . . . . .

ทิ้งชุดตรวจ Rapid Test หลังใช้งานให้ปลอดภัย

การทิ้งชุดตรวจทั้งแบบ Nasal Swab และ Saliva เพื่อให้เกิดความปลอดภัย สุขอนามัยที่ดี และช่วยลดกระจายการแพร่เชื้อไวรัส อย่างถูกวิธีนั้น สามารถทำได้ตามขั้นตอนดังนี้

  • ถุงขยะที่จะใช้ทิ้งอุปกรณ์ ควรเขียนระบุให้ชัดเจน ว่าเป็นชุดตรวจโควิดใส่น้ำยาแล้ว
  • จากนั้นให้ผสมน้ำในอัตรา 2 ส่วน กับผงซักฟอก หรือน้ำยาล้างจาน 1 ส่วน ใส่ลงในถุง
  • นำชุดตรวจ Rapid Test ที่ใช้แล้วใส่ลงไปในถุง ให้น้ำท่วมมิดชุดตรวจ
  • ซ้อนถุงอีกชั้นเพื่อความหนา มัดปิดปากถุงให้แน่น วางทิ้งไว้ประมาณ 10 - 15 นาที
  • จากนั้นให้นำไปทิ้งขยะในถังสีแดง (สำหรับสารเคมี หรือวัตถุอันตราย) หรือหากไม่มีก็สามารถทิ้งในถังขยะทั่วไปได้

. . . . . . . . . .

การตรวจหาเชื้อไวรัสโควิด-19 มีการตรวจแบบไหนบ้าง

หลายคนคงอยากรู้ว่าวิธีการตรวจหาเชื้อ นอกจากการใช้ชุดตรวจหาเชื้อแล้ว Rapid Test คือมาตรการระบบสาธารณสุขของประเทศไทยที่ออกมารองรับ การเข้าถึงการรักษา มีการตรวจด้วยกันกี่แบบ กี่วิธี และมีขั้นตอนอย่างไรบ้าง ไปดูพร้อม ๆ กันเลยค่ะ

  • การตรวจแบบ Rapid Antigen Test เป็นการตรวจด้วยชุดตรวจ ATK ที่สามารถทำการ Swab หาเชื้อด้วยตัวเองอย่างง่าย ๆ สามารถซื้อมาตรวจได้เอง เพื่อเป็นการคัดกรองเบื้องต้นในการหาเชื้อไวรัส-19 และภูมิคุ้มกัน การตรวจวิธีนี้ทำได้รวดเร็ว ขั้นตอนต่าง ๆ สามารถรู้ผลในเวลาประมาณ 10 - 30 นาที ก่อนจะเข้าไปตรวจเพิ่มเติม ในแบบที่สามารถยืนยันผลได้อย่างถูกต้อง ในห้องปฏิบัติการอีกครั้ง เพราะผลการตรวจ Rapid Test อาจคลาดเคลื่อนได้ การตรวจวิธีนี้จะได้ผลดีมากขึ้น ต้องตรวจหลังมีอาการป่วย 5 - 7 วัน หรือได้รับเชื้อมาแล้ว 10 - 14 วัน
  • การตรวจแบบ RT-PCR (Real Time Polymerase Chain Reaction) เป็นการตรวจสารพันธุกรรมของไวรัส ด้วยวิธี Swab เก็บตัวอย่างจากลำคอหลังโพรงจมูกเช่นกัน แต่นำผลไปวินิจฉัยในห้องปฏิบัติการ จะทราบผลภายใน 1 - 2 วัน เป็นวิธีการตรวจที่องค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำ การตรวจด้วยวิธีนี้มีข้อดีคือมีความจำเพาะสูง สามารถทราบผลที่แน่นอน และสามารถตรวจจับเชื้อไวรัสในปริมาณน้อย ๆ ได้ ตรวจจับได้หมดจากสารคัดหลั่งทางเดินหายใจส่วนบน ส่วนล่าง ของผู้สงสัยว่าจะติดเชื้อ

ก่อนหน้านี้ Rapid Test คือสามารถขึ้นทะเบียนใช้ได้เฉพาะผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์ (Professional Use) เท่านั้น แต่ในปัจจุบันมีการขึ้นทะเบียนแบบใช้ได้โดยบุคคลทั่วไป (Home Use) ประเภท Rapid Test Antigen หรือ Antigen Test Kits แบบตรวจหาแอนติเจนด้วยตนเอง (COVID-19 Antigen Test Self-Test Kits) สำหรับชุดตรวจ Rapid Test คือจะซื้อมาใช้นั้น ต้องได้รับการรับรองมาตรฐาน จากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ก่อน

ซึ่งได้กำหนดยี่ห้อต่าง ๆ อนุญาตให้ขายได้ตามสถานพยาบาลของรัฐ โรงพยาบาลทั่วไป คลินิกเวชกรรม คลินิกเทคนิคการแพทย์ ร้านขายยา โดยสามารถเช็กรายชื่อชุดตรวจ Rapid test ที่ได้รับอนุญาตจาก อย. ง่าย ๆ แค่ สแกน QR Code หรือเข้าเว็บไซต์ จะมีบอกทั้ง ชื่อยา วันที่ผลิต เลขที่ใบรับรอง พร้อมทั้งลิงค์วิดีโอแนะนำการใช้ชุดตรวจ

. . . . . . . . . .

ข้อกฎหมายในประเทศไทยและข้อจำกัดการใช้งาน Rapid test คืออะไร

ปัจจุบันประเทศไทยมีสถานพยาบาลกว่า 337 แห่ง ที่รองรับ จำหน่าย และให้บริการตรวจหาเชื้อโควิด-19 แบบ Rapid Test คือตัวอุปกรณ์นั้น ยังไม่สามารถบรรจุในบัญชีสินค้าควบคุมได้ ต้องได้รับข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุขอย่างรอบด้านก่อน ดังนั้น การซื้อชุดตรวจมาตรวจด้วยตัวเองทางออนไลน์ หรือร้านสะดวกซื้อ ถือว่าผิดกฎหมายของกระทรวงสาธารณสุข เพราะตามระเบียบจะอนุญาตให้ร้านขายยาจำหน่ายได้เท่านั้น ผู้ที่ยังไม่ได้รับอนุญาต หรือขึ้นทะเบียนจากกระทรวงสาธารณสุข ไม่สามารถนำมาจำหน่ายได้ หากมีข้อสงสัยเพิ่มเติม สามารถสอบถามได้ที่สายด่วน อย. 1556

. . . . . . . . . .

มาตรการควบคุม Rapid Test คืออะไร กับการบังคับใช้กฎหมายในต่างประเทศ

แม้ว่าการตรวจ Rapid Test คือการให้ประชาชนซื้อมาตรวจเองได้แล้ว แต่ยังจำกัดเรื่องสถานที่จำหน่าย ซึ่งหากการจำหน่ายชุดตรวจ สามารถทำได้อย่างครอบคลุมมากขึ้น ก็จะยิ่งเป็นการช่วยคัดกรองกลุ่มผู้ป่วย ที่ไม่แสดงอาการได้มากขึ้นตามกันไป ท่ามกลางสถานการณ์โควิด-19 ของโลก ที่ยังมีแนวโน้มจะระบาดเพิ่มขึ้นนั้น เราลองไปดูมาตรการควบคุมการใช้งานจากประเทศต่าง ๆ กัน ว่ามีวิธีการอย่างไร ซึ่งในต่างประเทศนั้นชุดตรวจ Rapid Test คือมีทั้งแบบให้ประชาชนฟรีไม่มีเงื่อนไข กับแบบที่แจกฟรีแถมพ่วงด้วยเงื่อนไข

  • เยอรมนี ประชาชนจะได้ตรวจหาเชื้อได้ฟรี 1 ครั้งต่อสัปดาห์ แตกต่างกันไปแต่ละท้องถิ่น เช่น แคว้นบาวาเรีย สามารถเข้าตรวจได้ฟรีอย่างน้อยสัปดาห์ละ 1 ครั้ง จากสถานบริการต่าง ๆ ร้านขายยา แคว้นเฮสเซล สามารถตรวจได้ฟรีไม่จำกัดครั้งต่อสัปดาห์ ให้บริการเกือบตลอด 24 ชั่วโมง หรือสามารถลงทะเบียนออนไลน์เพื่อจองล่วงหน้า รวมทั้งการ Walk In สามารถเข้ารับบริการตรวจได้ทันที
  • อังกฤษ สามารถตรวจหาเชื้อแบบ Rapid Lateral Flow Test ได้ฟรี โดยสามารถสั่งจองออนไลน์ จากระบบบริการสุขภาพ (NHS) สามารถรับชุดตรวจ โดยไม่มีค่าใช้จ่ายได้จากร้านขายยาทั่วไป สถานที่สำคัญต่าง ๆ เช่น ห้องสมุด ร้านสะดวกซื้อ หรือสถานบริการตรวจหาเชื้อ
  • สวิตเซอร์แลนด์ สามารถตรวจหาเชื้อฟรีทุกรูปแบบการตรวจ ทั้ง PCR Tests, Pooled PCR Tests, Antigen Self-Tests และการตรวจ Rapid Test คือรัฐบาลจะเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการตรวจทั้งหมด สามารถรับการตรวจได้ทั้งโรงพยาบาลและร้านขายยาทั่วไป
  • ฝรั่งเศส สามารถตรวจหาเชื้อ Rapid Antigen Tests ได้ฟรีสำหรับประชาชน รวมถึงผู้ที่อาศัยอยู่ในประเทศทั้งหมด เพื่อใช้สำหรับการเดินทาง หรือเพื่อตรวจสุขภาพโดยเฉพาะ
  • เกาหลีใต้ สามารถตรวจได้ฟรี ผู้ที่จะได้รับการตรวจ Rapid Test คือผู้มีประวัติสัมผัสผู้ติดเชื้อ หรือมีอาการที่บ่งบอกว่าอาจจะติดเชื้อโควิด-19 สามารถตรวจได้ที่ศูนย์บริการสาธารณสุขทั่วไป
  • สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ สามารถตรวจ Rapid Antigen Test ฟรี รวมถึงผู้อยู่อาศัยที่มีประวัติสัมผัสผู้ติดเชื้อ หรือเป็นกลุ่มเสี่ยง ส่วนหากเป็นการตรวจแบบ RT-PCR จะมีค่าใช้จ่ายประมาณไม่เกิน 1,200 บาท
  • แคนาดา สามารถตรวจหาเชื้อโดยไม่เสียใช้จ่าย โดยต้องทำในนามองค์กร ภาคธุรกิจ หรือองค์กรไม่แสวงหาผลกำไร แต่หากตรวจเองค่าตรวจแบบ Antigen Test จะอยู่ที่ประมาณ 1,045 บาท และจะทราบผลภายใน 24 ชั่วโมง
  • มาเลเซีย สามารถใช้งานชุดตรวจแอนติเจนอย่างรวดเร็ว Antigen Rapid Test (ART) แต่ต้องอยู่ภายใต้การตรวจของเจ้าหน้าที่ผู้เชี่ยวชาญ และการตรวจ Rapid Test คือต้องตรวจผ่านโรงพยาบาล หรือคลินิกชุมชนเท่านั้น
  • ไต้หวัน สามารถซื้อชุดตรวจคัดกรองโควิด-19 มาใช้ได้ โดยผู้จัดจำหน่าย Rapid Test คือร้านสะดวกซื้อรายใหญ่อย่าง 7-11 และ Family Mart ซึ่งเป็นแบบตรวจแอนติเจนอย่างรวดเร็ว Antigen Rapid Test (ART) ราคาต่อชุดประมาณ 400 บาท

. . . . . . . . . .

ชุดตรวจ Rapid Test คือชุดตรวจเองที่บ้าน (Home Use) สามารถหาซื้อได้ที่ร้านขายยาที่มีเภสัชกรแนะนำ หรือสามารถขอฟรีได้จากสถานพยาบาล คลินิกอบอุ่น ศูนย์บริการของกระทรวงสาธารณสุข สำหรับที่วางจำหน่ายในร้านขายยานั้น ขณะนี้มีหลายยี่ห้อที่ขึ้นทะเบียนอย่างถูกต้องแล้ว และยังมีอีกหลายบริษัทที่กำลังทยอยขึ้นทะเบียน แม้ว่าความแม่นยำในการใช้ชุดตรวจแบบ Rapid Test คืออาจจะยังได้ผลไม่ชัดเจนเท่าการตรวจแบบ RT-PCR แต่ก็เป็นอีกช่องทางหนึ่งในการตรวจหาเชื้อเชิงรุก เพื่อเพิ่มศักยภาพในการตรวจและลดการแพร่ระบาดของโควิด-19 ช่วยแก้ปัญหาการเข้าถึงการรักษาในเบื้องต้นได้เป็นอย่างดี และนี่ก็เป็นบทความ Lifestyle ที่ CondoNewb เว็บไซต์ข่าวสารอสังหาฯ และการลงทุนคอนโด นำข้อมูลมาฝากกัน หากเพื่อน ๆ สงสัย หรือมีข้อซักถามก็สามารถไปพูดคุยได้ที่ช่องทาง Facebook ได้เลยนะคะ บทความหน้าจะเป็นเรื่องอะไรนั้นติดตามกันค่ะ